โอซี-35 (OC-35)

โอซี-35 (OC-35) เป็นยาคุมรายเดือนแบบ 21 เม็ดชนิดฮอร์โมนรวม ผลิตโดย Haupt Pharma Munster GmbH ในเยอรมนี และนำเข้าโดยบริษัทฟาร์มาแลนด์ 1982 จำกัด

มีจุดเด่นในการรักษาสิว และช่วยลดปัญหาหน้ามันหรือขนดก จึงนำไปใช้คุมกำเนิดสำหรับผู้หญิงที่มีฮอร์โมนเพศชายมากผิดปกติ โดยมีราคาแผงละประมาณ 110 – 140 บาท

ในแผงของ โอซี-35 จะมียาเม็ดกลม เคลือบน้ำตาล สีเหลือง จำนวน 21 เม็ด

ซึ่งแต่ละเม็ดจะมีตัวยาเหมือนกัน ได้แก่ ฮอร์โมนเอสโตรเจนที่มีชื่อว่า เอทธินิลเอสตราไดออล (Ethinyl estradiol; EE) 0.035 มิลลิกรัม รวมกับฮอร์โมนโปรเจสตินชื่อว่า ไซโปรเทอโรน อะซีเตท (Cyproterone acetate; CPA) 2 มิลลิกรัม

ทั้งที่เป็นยาคุมแบบ 21 เม็ด แต่ทำไมจึงใช้ชื่อว่า โอซี-35 ???

ตัวเลข 35 ที่ห้อยท้ายชื่อ โอซี เป็นการบอกให้ทราบถึงปริมาณฮอร์โมนเอสโตรเจนในเม็ดยา ว่ามี เอทธินิลเอสตราไดออล อยู่เม็ดละ 35 ไมโครกรัม (หรือเท่ากับ 0.035 มิลลิกรัม) นั่นเอง

โอซี-35 จัดอยู่ในกลุ่มของยาคุมประเภทฮอร์โมนต่ำ (Low dose pills) เพราะมี เอทธินิลเอสตราไดออล น้อยกว่า 0.050 มิลลิกรัม ดังนั้น อาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ บวมน้ำ หรือการเกิดฝ้า จึงพบได้น้อยกว่ายาคุมประเภทฮอร์โมนสูงค่ะ

การใช้ ไซโปรเทอโรน อะซีเตท ซึ่งเป็นโปรเจสตินที่มีผลต้านฤทธิ์แอนโดรเจน ทำให้ โอซี-35 มีจุดเด่นในการรักษาสิว และช่วยลดปัญหาหน้ามันหรือขนดก จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการคุมกำเนิด สำหรับผู้หญิงที่มีฮอร์โมนเพศชายมากผิดปกติ

แต่การใช้ยาคุมก็อาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ที่รุนแรงได้ เช่น พบการเกิดลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือด จากการใช้ยาคุมสูตรที่มี เอทธินิลเอสตราไดออล รวมกับ ไซโปรเทอโรน อะซีเตท 9 – 12 ราย ต่อผู้ใช้ 10,000 คนต่อปี และอาจเพิ่มขึ้นมากเมื่อนำมาใช้อย่างไม่เหมาะสม หรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ร่วมด้วย

การใช้ โอซี-35 เพื่อคุมกำเนิด จึงเหมาะสำหรับผู้หญิงที่มีปัญหาเรื่องสิว ผิวมัน หรือขนดก เนื่องจากมีฮอร์โมนเพศชายมากผิดปกติ

ส่วนผู้ที่ไม่มีปัญหาเรื่องสิว, ผิวมัน, ขนดก หรือมีในระดับที่ไม่รุนแรง อาจพิจารณายาคุมสูตรอื่นแทนนะคะ

และควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ โอซี-35 เพื่อลดความเสี่ยงของการเกิดลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือด รวมถึงการเกิดมะเร็งบางชนิดที่สัมพันธ์กับฮอร์โมนเพศ หรือการเสียชีวิตด้วยโรคหลอดเลือดสมอง/โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด

ยาคุมแบบ 21 เม็ดที่มีตัวยาเหมือนกับ โอซี-35 ได้แก่ แอนนี (Annie), บีริซ (Beriz), บี-เลดี้ (B-Lady), แดฟเน่ 35 (Dafne 35), เดอมูท (Dermooth), ไดแอน-35 (Diane-35), เจซี่ (Jezy), ลอร่า-35 (Laura-35), มาโนแอน (Manoane), มาร์เกร็ต พิงค์ (Margret pink), พรีม (Preme), ซาชา (Sasha) และ ซูซี่ (Sucee)

ส่วนยาคุมแบบ 28 เม็ดที่มีตัวยาเหมือนกับ โอซี-35 ได้แก่ พรีม 28 (Preme 28) และ ซูซี่ 28 (Sucee 28)

เพื่อให้มั่นใจว่าไม่มีการตั้งครรภ์อยู่ แนะนำให้เริ่มยาคุมแผงแรกภายใน 5 วันแรกของการมีประจำเดือน

และจะถือว่ามีผลคุมกำเนิดได้ทันที เพราะยาคุมสามารถยับยั้งการตกไข่ในรอบเดือนนั้นได้เลย

หรือถ้ามั่นใจว่าไม่ได้ตั้งครรภ์อยู่ จะเริ่มใช้ยาคุมแผงแรกโดยไม่รอให้ประจำเดือนมาก่อนก็ได้ค่ะ

แต่ยาคุมอาจยับยั้งการตกไข่ในรอบเดือนนั้นไม่ทัน จึงต้องรับประทาน โอซี-35 ติดต่อกันให้ครบ 7 วันก่อนจึงจะเริ่มคุมกำเนิดได้ ซึ่งในช่วงเวลาดังกล่าว หากไม่มีผลป้องกันจากวิธีคุมกำเนิดอื่น ๆ อยู่ ก็ควรงดมีเพศสัมพันธ์ หรือให้ใช้ถุงยางอนามัยป้องกันร่วมด้วย

อาการคลื่นไส้/อาเจียนอาจเกิดขึ้นได้หลังรับประทาน โดยเฉพาะในช่วงแรกที่ผู้ใช้ยังไม่ชินกับยาคุม เพื่อลดผลข้างเคียงดังกล่าว อีกทั้งลดความเสี่ยงที่จะลืมใช้ จึงแนะนำให้รับประทาน โอซี-35 ในเวลาก่อนนอนตอนกลางคืนนะคะ

และควรรับประทานให้ตรงเวลาสม่ำเสมอ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการป้องกันการตั้งครรภ์

แม้ว่ายาคุมแต่ละเม็ดจะมีตัวยาเหมือนกัน แต่ก็ควรรับประทานเรียงตามลำดับ เพื่อให้ง่ายต่อการตรวจสอบประจำวัน และป้องกันการรับประทานผิดพลาด

ซึ่งในแผงของ โอซี-35 จะระบุตัวย่อของวันในสัปดาห์เอาไว้ที่ด้านหลังของแผง โดยให้เลือกเม็ดยาตามวันที่ต้องการใช้

เช่น ถ้าเริ่มรับประทานยาคุมแผงนี้ในวันอาทิตย์ ก็ให้แกะเม็ดยาที่ระบุตัวย่อ “อา” (ซึ่งย่อมาจากวันอาทิตย์) มาใช้เป็นเม็ดแรก โดยอาจเริ่มจากแถวบนสุดก่อน แล้วจึงค่อยไล่ลงแถวล่างไปตามลำดับ

หรือจะเลือกเม็ดยา “อา” ในตำแหน่งอื่นมาใช้ก่อนก็ได้ค่ะ เพราะไม่ว่าจะเริ่มจากจุดไหน ก็ต้องวนไปตามลูกศรจนครบวงเหมือนกัน

เมื่อเลือกเม็ดแรกของแผงมารับประทานได้แล้ว จากนั้นก็ใช้ต่อวันละเม็ดตามลำดับ ไปเรื่อย ๆ จนกว่าจะครบ 21 เม็ดนะคะ

หมดแผงแล้ว ก็ให้เว้นว่างเป็นช่วงปลอดฮอร์โมน 7 วัน จากนั้นจึงต่อยาคุมแผงใหม่

ประจำเดือนมักจะมาประมาณวันที่ 3 หรือ 4 ของการเว้นว่าง หรืออาจคลาดเคลื่อนบ้างเล็กน้อย

การรับประทานยาคุม โอซี-35 วันละครั้ง ในทางทฤษฎีจะหมายถึง ควรรับประทานแต่ละเม็ดห่างกัน 24 ชั่วโมง ในทางปฏิบัติจึงแนะนำให้รับประทานตรงกับเวลาเดิมของวัน เช่น อาจกำหนดเวลารับประทานยาคุมไว้ในเวลา 20.00 น. (หรือเวลาอื่นตามความสะดวกของแต่ละบุคคล)

เมื่อลืมรับประทานยาคุม ก็ควรรับประทานเม็ดที่ลืมทันทีที่นึกได้ ซึ่งถ้าใช้ทันภายในเวลาไม่ถึง 24 ชั่วโมง หรือยังไม่ถึงเวลาที่จะต้องรับประทานยาคุมเม็ดถัดไป จะถือว่าเป็นเพียงการรับประทาน โอซี-35 ช้ากว่าเวลาที่กำหนดไว้เท่านั้น

แต่ถ้าใช้ไม่ทันช่วงเวลาดังกล่าว ก็จะถือว่าพลาดการใช้ยาคุมของวันที่ลืมไปแล้วค่ะ

ยกตัวอย่างเช่น กำหนดเวลารับประทานยาคุมเป็น 20.00 น. แต่ลืมรับประทานในวันอังคาร ก็จะต้องแกะเม็ดยาวันอังคารมารับประทานทันทีที่นึกได้ ถ้าใช้ก่อนถึงเวลา 20.00 น. ของวันพุธ ก็จะถือว่าในวันอังคารมีการรับประทาน โอซี-35 ช้ากว่าเวลาที่กำหนดไว้ แต่ยังใช้ทันอยู่ จึงไม่น่าจะส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพของยาคุมมากนัก

แต่ถ้าใช้ไม่ทันช่วงเวลาดังกล่าว เช่น สมมุติว่านึกได้ในเวลา 22.00 น. ของวันพุธ ก็จะถือว่าพลาดการใช้ โอซี-35 ในวันอังคารไปแล้วนะคะ อีกทั้งยังรับประทานยาคุมในวันพุธช้าไป 2 ชั่วโมง นั่นคือ พลาด 1 เม็ด (1 missed pill) และช้า 1 เม็ด (1 late pill) นั่นเองค่ะ

ในกรณีที่ลืมแล้วไม่ได้รับประทาน โอซี-35 ติดต่อหลายวัน ให้เลือกเม็ดที่ลืมล่าสุดเพียงแค่เม็ดเดียว มารับประทานทันทีที่นึกได้ แล้วรอรับประทานยาคุมเม็ดถัดไปอีก 1 เม็ดตามเวลาปกติ

หรือถ้านึกได้เมื่อถึงเวลารับประทานยาคุมประจำวันแล้ว ก็ให้เลือก 1 เม็ดที่ลืมล่าสุด มารับประทานพร้อมกับเม็ดยาที่ต้องใช้ในวันนั้น รวมกันเป็น 2 เม็ด

ส่วนวันต่อ ๆ ไป ก็รับประทานวันละเม็ดตามปกติ

ยกตัวอย่างเช่น กำหนดเวลารับประทาน โอซี-35 เป็น 20.00 น. แต่ลืมรับประทานในวันอังคารและวันพุธ ติดต่อกัน 2 วัน แล้วมานึกได้ในเวลา 08.00 น. ของวันพฤหัสบดี

ก็ต้องแก้ไขโดยแกะเม็ดยาวันพุธ ซึ่งเป็นเม็ดล่าสุดที่ลืมใช้ มารับประทานทันที 1 เม็ด แล้วรอรับประทานเม็ดยาวันพฤหัสบดีอีก 1 เม็ด ในเวลา 20.00 น. ตามปกติ

สำหรับเม็ดยาที่ลืมใช้ในวันอังคาร ให้ข้ามไปได้เลยนะคะ

แล้วในวันศุกร์และวันถัด ๆ ไป ก็ให้รับประทานยาคุมวันละเม็ดในเวลา 20.00 น. เหมือนเดิม

อ้างอิงแนวทางขององค์การอนามัยโลก (Family Planning: A Global Handbook for Providers, Updated 4th edition. World Health Organization, 2022) ในกรณีที่ลืมรับประทานยาคุมที่มีปริมาณเอทธินิลเอสตราไดออล 0.030 – 0.035 มิลลิกรัม สรุปได้ว่า โอซี-35 ยอมรับให้พลาดการใช้ได้ไม่เกิน 2 เม็ด (2 missed pills)

นั่นหมายถึง หากเริ่มใช้ยาคุมแผงนี้ถูกต้องและมีผลคุมกำเนิดแล้ว ถ้าลืมรับประทาน โอซี-35 ต่อเนื่องกันไม่ถึง 72 ชั่วโมง (นับจากเวลาที่ควรใช้ ไปหาเวลาที่ได้รับประทานจริง) ยังถือว่ามีผลคุมกำเนิดต่อเนื่อง และสามารถมีเพศสัมพันธ์ได้ตามปกติ โดยไม่จำเป็นจะต้องใช้วิธีป้องกันอื่น ๆ เพิ่มเติม

อย่างไรก็ตาม ประสิทธิภาพของยาคุมก็อาจลดลง จากการรับประทานไม่ตรงเวลาสม่ำเสมอ หรือลืมรับประทาน

ยกตัวอย่างเช่น ถ้าลืมรับประทานยาคุมในเวลา 20.00 น. ของวันอังคาร แล้วมานึกได้ในเวลา 20.00 น. ของวันพุธ ให้แกะเม็ดยาวันอังคารและเม็ดยาวันพุธมารับประทานพร้อมกัน แต่ก็ถือว่าพลาดการใช้ยาคุมในวันอังคารไปแล้ว นั่นคือ ถือเป็น 1 missed pill

หรือถ้าลืมรับประทานยาคุมในเวลา 20.00 น. ของวันอังคารและวันพุธ ติดต่อกัน 2 วัน แล้วมานึกได้ในเวลา 20.00 น. ของวันพฤหัสบดี ให้ข้ามเม็ดยาวันอังคารไปเลย แล้วแกะเม็ดยาวันพุธและเม็ดยาวันพฤหัสบดีมารับประทานพร้อมกัน โดยถือว่าพลาดการใช้ยาคุมทั้งในวันอังคารและวันพุธ นั่นคือ ถือเป็น 2 missed pills

แต่ไม่ว่าจะพลาดการใช้ยาคุม 1 หรือ 2 เม็ด ก็ยังถือว่า โอซี-35 ยังคงให้ผลคุมกำเนิดต่อเนื่องค่ะ

แต่ถ้าลืมรับประทาน โอซี-35 ติดต่อกันตั้งแต่ 72 ชั่วโมงขึ้นไป ซึ่งหมายถึงพลาดการใช้ 3 เม็ดหรือมากกว่า ยาคุมก็อาจไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอที่จะป้องกันการตั้งครรภ์ได้ จึงต้องงดมีเพศสัมพันธ์ หรือให้ป้องกันด้วยถุงยางอนามัย ไปจนกว่าจะได้รับประทานยาคุมติดต่อกันครบ 7 วัน

และมีข้อควรพิจารณาเพิ่มเติมดังนี้

1. ถ้าลืมในช่วงสัปดาห์แรก (นั่นคือ ยังใช้ยาคุมแผงนี้ไม่ครบ 7 วัน) และมีเพศสัมพันธ์ไปแล้วโดยไม่ได้ใช้ถุงยางอนามัย หากยังไม่เกิน 120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ ควรรับประทานยาคุมฉุกเฉินทันทีที่ทำได้ด้วยนะคะ
2. ถ้าลืมในช่วงสัปดาห์สุดท้าย (นั่นคือ ในแผงเหลือยาคุมให้ใช้ต่อไม่ถึง 7 วัน) หรือถ้าประจำเดือนมาแล้ว เมื่อรับประทานแผงนี้หมด ก็ให้ต่อแผงใหม่โดยไม่ต้องเว้นว่าง 7 วันก่อน

การลืมรับประทาน โอซี-35 ติดต่อกันหลายวัน โดยเฉพาะในช่วงท้าย ๆ ของแผง อาจทำให้ประจำเดือนมาเร็วกว่าที่คาดไว้

หรือถ้าประจำเดือนไม่ได้มาก่อนกำหนด การต่อยาคุมแผงใหม่โดยไม่เว้นว่าง 7 วันก่อน ก็อาจเลื่อนประจำเดือนออกไปจนกว่าจะถึงช่วงเว้นว่างอีกครั้งค่ะ